• AmraMori

Spagaat

Een belangrijke toevoeging vooraf: de spagaat is de basishouding voor de kunsten buiging, compliment en knielen. Als jij dus een van deze drie oefeningen (veilig) aan je paard wil leren, moet je paard de spagaat al kennen. Verder is deze wijdbeense positie af te raden bij oude paarden - met een slechte conditie en/of slechte gewrichten - en paarden onder de 2,5 jaar.

Benodigde kunsten die je paard moet kennen voor het aanleren van deze oefening zijn toucheren (het aanraken van je hand: voorwaarts) en achterwaarts. Kijk voor uitleg over deze twee kunsten vooral nog even op het blog, want deze zijn allebei al behandeld. Het is daarbij sowieso verstandig om eerst wat andere (kleine) kunstjes aan je paard te leren, voordat je aan dit grote werk begint. De basis moet, altijd, goed zijn.


De spagaat! We kennen dit begrip allemaal wel, alhoewel maar een select, uitverkoren groepje dit ook daadwerkelijk kan uitvoeren met hun eigen lichaam - ik weet in ieder geval dat ik met een wijde, immense boog buiten deze elite val. Lieve kan echter wél in een spagaat gaan staan, maar deze lijkt in de verste verte niet op de menselijke variant. En dit is maar goed ook, anders had mijn beste beestje zeker een paar probleempjes met haar botten, benen, spieren, en verdere algemene lichaam. Kijk even naar de toegevoegde foto hier (helemaal) beneden voor een duidelijk beeld van een paardse spagaat - ik kijk hier overigens vreselijk blij omdat dit een van de eerste keren was dat Liefje deze oefening zonder balkje deed.


Voor de oplettende lezers onder ons is het dus al duidelijk dat je voor het aanleren van deze oefening een balkje nodig hebt - het maakt het aanleren van deze oefening in ieder geval een stuk makkelijker. In mijn geval gebruikte ik een houten paal (je kunt ook voor iets anders kiezen, een dikke tak bijvoorbeeld, of een hindernisbalk) waar ik op een dag vol tegenaan knalde bij binnenkomst in de wei. Terwijl ik deze nieuwe deuk op de rolstoel bestudeerde, besloot ik dat het lot het nu eenmaal zo bedoeld had en sleurde het splinterige ding naar Lieve toe. Het aanleren van de spagaat was begonnen!


Dit gaat als volgt: je legt het balkje (recht) voor je paard neer, en zet hem hier zó overheen dat zijn achterhoeven het hout bijna raken. Vervolgens vraag je hem naar voren; hier pas je de oefening toucheren dus toe. Gebruik hier trouwens niet het stemcommando voor toucheren zelf, maar een nieuw stemcommando: dat voor de spagaat (ik zeg altijd ‘wijd’). Dit, plus het toucheren, wordt uiteindelijk je definitieve startcommando voor de spagaat. De spagaat is namelijk niet toucheren: dit gebruik je dan wel om dit kunstje aan te leren - het is een hulpmiddel - maar het is niet het (eind)doel van de oefening. Om dit extra duidelijk te maken aan je paard gebruik je daarom een ander, totaal verschillend stemcommando.


Het naar voren vragen van de voorbenen kan bovendien ook via de Jambette in plaats van het toucheren - op deze manier maakt je paard grotere stappen, waardoor het sneller voor hem duidelijk is dat hij wordt beloond voor het alléén naar voren halen van de voorbenen. Het grote nadeel hiervan is (waar ik met Lieve al heel snel achter kwam) is dat je paard gaat denken dat Jambette het startsignaal is voor de spagaat. Wilde ik dus mijn prachtpony in een vloeiende Spaanse Pas zetten (de Jambette achter elkaar, in stapvorm) dan sprong mevrouw in de spagaat, en andersom. Het heeft heel, heel lang geduurd voordat ik dit commando om kon zetten, dus de spagaat aanleren via de Jambette raad ik sterk af. Het is echter wel een optie, die daarom ook vermeld moet worden.


Je beloont je paard in ieder geval voor iedere stap naar voren - met de voorbenen, wel te verstaan - op wat voor manier je het voorwaarts dan ook aanpakt. Je paard mag hierbij overigens ook wel zijn achterbenen meebewegen, ja hoor, maar op het moment dat zijn hoefjes over de balk gaan, zet je hem als de wiedeweerga terug. Hiervoor heb je dus het achterwaarts nodig.


Het balkje zorgt ervoor dat de achterste benen als het ware ‘vast’ staan. Bij Lieve was in de beginfase dan ook te zien dat ze haar hoefjes strak tegen de balk zette - de lijn waarvan ze wist dat ze die niet over mocht gaan. Hier lag de nadruk voor haar dus vooral nog op het ‘niet passeren van de balk’ en was het begrip voor het ‘blijven staan van de achterbenen’ nog niet aanwezig. Je paard zal de eigenlijke reden voor de aanwezigheid van de balk in het begin dus niet direct snappen. Dit wordt hem echter wel duidelijk, want uiteindelijk kun je het balkje helemaal weglaten.



De beginfase.


Doordat de voorbenen naar voren komen maar de achterbenen niet, rekt het paard zich als het ware als een eenzijdig elastiekje uit - en hier wordt het pas echt belangrijk, komt het moeilijkste gedeelte.

De meeste paarden (en Lieve is er daar één van) willen namelijk graag werken, hun trainer plezieren. Zodra je paard eenmaal de spagaat begrijpt, zal hij net zo lang naar voren lopen, zichzelf oprekken totdat jij zegt dat het genoeg is (dit doe je door te stoppen met het commando en hem te belonen).


De kans dat je paard dus (herhaaldelijk) in een te grote spagaat gaat staan en zijn (rug)spieren verrekt, is zeer zekers aanwezig. Jij moet dus voor je paard kijken, opletten dat hij niet te ver gaat - want dat doet hij zelf namelijk niet. De spagaat mag niet te groot zijn; als dit eens gebeurt is dit geen ramp, maar als hier voortdurend sprake van is dan is dat natuurlijk wel een probleem. Mocht je nog nooit de spagaat hebben gedaan met een paard, dan is het wijs om wat foto’s en video’s van een paardenspagaat te bekijken, zodat je wel weet hoe een goede spagaat eruitziet; ik kan het hier ook gaan uitleggen maar iedereen interpreteert die woorden toch anders. Een plaatje is veel duidelijker, naar mijn idee.


Dat gezegd hebbende is het belangrijk dat je je paard beloont voor twee dingen tijdens het uitvoeren van deze oefening; het in een spagaat stappen en het uit een spagaat stappen (je paard gaat weer normaal staan). Dit laatste doe je door het commando van achterwaarts te geven, of een eindje bij je paard weg te lopen en hem dan te roepen. Om naar je toe te kunnen lopen, moet je paard wel uit zijn spagaat stappen.


Doordat jij het begin, en het einde van de spagaat aangeeft, bepaal jij ook de duur van de spagaat. Het lijkt me bijna onnodig om te zeggen dat je dit natuurlijk op moet bouwen, anders krijgt je paard sowieso een blessure - overrekte spagaat of niet.


Als allerlaatste is het belangrijk dat je je paard blijft belonen voor de spagaat, ook als je deze positie later alleen nog maar gebruikt om je paard te laten knielen, buigen of het compliment laat doen. Doe je dit niet, dan gaat je paard na een tijd meteen door naar een van deze drie oefeningen, en gaat je zuurverdiende spagaat verloren.


Veel succes met deze oefening en tot de volgende keer!


Instagram: @amra_mori